Casa di Ricomanjaro

In april moet het in de winkel liggen en is het via internet te koop: Tjolk. Terug van weggeweest en anno 2010 duurzaam geproduceerd en verpakt. De oorspronkelijke smaken - aardbei, banaan en choco – zijn weer van de partij. Maar ook test het bedrijf nieuwe varianten, zoals mango en limoen. Bovendien zal het zijn assortiment op termijn uitbreiden met smoothies en verse sapjes. Allemaal op biologische basis.

Ik kan bijna niet wachten tot ik Tjolk banaan weer proef. Dat was zó lekker. Ben benieuwd of het nog steeds zo smaakt. Initiatiefnemer Sjoerd Stouten zei onlangs in de Levensmiddelenkrant dat zijn bedrijf ernaar heeft gestreefd zo dicht mogelijk bij de klassieke smaken te blijven. Wie alvast in de stemming wil komen, surfe naar de nieuwe Tjolk-website. De merchandise is al te koop.

Drie jaar geleden ben ik gestopt met vissen op paling. Een jaar geleden ben ik gestopt met het eten van de slangachtige vis. En geloof me, weinig vind ik zo lekker als vers gerookte paling. Maar de aal is in Nederland met uitsterven bedreigd. Reden waarom ook Albert Heijn stopt met de verkoop van het dier. Het afgelopen jaar is in ons land zelfs een vangstverbod van kracht geworden. Dit om de palingstand in Europa op peil te houden.

Het probleem ligt echter niet hier, maar in Frankrijk en Spanje. Beide landen vangen miljoenen glasaaltjes uit de zee weg, voordat deze babypalinkjes het Europese land in kunnen trekken om daar groot te groeien. Je zou verwachten dat ‘Europa’ de aal zou beschermen. Maar wat blijkt nu? De Franse regering heeft toestemming gegeven voor de export van 52 miljoen glasaaltjes.

Frankrijk exporteert de glasaaltjes naar China. Waar ze gelden als delicatesse. En de Europese palingstand heeft het nakijken. Het is natuurlijk belachelijk dat Brussel niet ingrijpt. Terwijl onze palingvissers en -liefhebbers zich in allerlei bochten wringen om de paling in leven te houden, mogen de Fransen het bronmateriaal gewoon verhandelen. De grote vraag is dus: wie moet ik gaan boycotten? Moet ik stoppen met dimsummen of moet ik geen Franse kaasjes meer kopen?

Jaren geleden heb ik vanaf een bootje op de Westerschelde op zeebaars gevist. Met twee vrienden en een heerlijk diner in het Zeeuwse Breskens na afloop. We gebruikten zagers. Van die rare zoutwaterduizendpoten met knijpnageltjes. Voorzichtig op de haak zetten zeg maar. We vingen niet veel die dag. Maar we waren heerlijk uitgewaaid. Drie weken terug at ik mijn eerste zeebaars. Die was erg lekker, maar daarover wil ik het eigenlijk helemaal niet hebben.

Wel wil ik het hebben over een andere baarsachtige. Een lid van de makrelenfamilie om preciezer te zijn. De geelvintonijn. Een van de weinige tonijnsoorten die nog niet met uitsterven is bedreigd. Maar van overbevissing is al jaren sprake. De geelvintonijn komt voor in zeewater en brak water. Maar het liefst in een tropisch klimaat. Of in de Middellandse Zee. Ze zwemmen meestal zo’n meter of twee onder de waterspiegel. Met andere woorden: ze zijn goed te vangen. Sommige vissen zijn meer geëvolueerd dan de tonijn.

Brengt me bij de vraag of de evolutie dieper onder water verder is dan daarboven. Er is weinig tot geen licht. Maar meer kleur dan je je kunt voorstellen. Reflecterende wezens die voor beelden zorgen als was het kermis of als keek je naar een computeranimatie. Ik kan je de BBC-serie The Blue Planet aanraden. Je hebt anders geen idee wat er in onze oceanen leeft. En dat is zonde. Of beter gezegd: een hevige omissie.

Maar terug naar de geelvintonijn. Die dus door overbevissing wordt bedreigd. Hoe kunnen we de winkeliers stoppen deze vis te verkopen? Massaal kappen met consumeren? Ik denk het wel, hè. Vanavond aten Borre en ik er nog één. Hij was heerlijk. Licht rosé gebakken, zwarte peperkorrels en zeezout erop. Helemaal goed. Toen ik las over de overbevissing, voelde ik me schuldig. En wat doe je dan? Dan neem je je voor dat het je laatste was. Het zal moeilijk zijn, maar een visliefhebber moet doen wat een visliefhebber moet doen. Misschien is het tij over tien jaar gekeerd en kan ik de rest van mijn leven mijn hart ophalen. Want gezond is het wel.

Negen of tien was ik toen ik het voor het eerst dronk. Het was zó lekker. Vooral de bananensmaak. Aardbeien was ook wel oké, maar de bananendrink was de bom. Standaard zaten er drie pakjes in mijn linnen schoolreistasje. En standaard waren ze al op voor we met de bus aankwamen bij de Efteling. En dronk ik de rest van de dag water uit kraantjes. Eigenlijk zou ik hier willen oproepen tot actie om Tjolk weer in de schappen te krijgen. Maar velen gingen mij voor. Het mocht niet baten. FrieslandCampina, voorheen Friesland Foods, blijkt onvermurwbaar. Het bedrijf schijnt bang te zijn dat een reissue van Tjolk teveel concurreert met andere producten uit zijn stal. Voor wie toch zijn onvrede over dit gemis wil laten blijken, hierbij de link naar het contactadres van de zuivelgigant: klik en vul in!

Uit een persbericht van de regering, vandaag:

Minister Verburg sluit in oktober alle palingvisserij. Beroepsvissers zetten in augustus en september 50 ton schieraal uit. Beide maatregelen moeten helpen de aalstand te herstellen. Verburg maakt 700.000 euro vrij voor de vissers. Dat schrijft minister Verburg (Landbouw, natuur en voedselkwaliteit) in een brief aan de Tweede Kamer.

Het aalbestand is er volgens haar zo slecht aan toe dat het onvermijdelijk is de visserij voor een bepaalde periode te sluiten. Maar zij staat ook positief tegenover het voorstel van de palingvissers om 50 ton geslachtsrijpe aal (schieraal) over barrières, zoals gemalen en stuwen, heen te zetten. De schieralen kunnen dan ongehinderd naar de Sargassozee zwemmen om te paaien. Dit initiatief van de vissers kan in belangrijke mate helpen de aalstand te herstellen.

Dit is natuurlijk goed nieuws voor de Nederlandse paling. Zelf ben ik twee jaar geleden al gestopt met vissen op aal, hoe leuk ik het ook vind. Ik kon het niet meer aan mezelf verkopen, want een paling terugzetten met een haak in zijn slokdarm is weinig zinvol. Anyway, de vraag is natuurlijk of deze maatregelen voldoende zijn (nee). De EU moet trouwens nog instemmen met de plannen van Verburg. En laten we wel wezen: juist op dit niveau moeten we de tanende palingstand aanvliegen. Het heeft weinig zin het palingprobleem op nationaal niveau aan te pakken als de Fransen en Spanjaarden alle glasaaltjes uit de Middellandse Zee blijven wegvangen. Daar gaat het namelijk mis en niet in ons land.

Nederland kent veel liefhebbers van Belgisch bier. En terecht, want veel Belgische bieren zijn erg lekker. Toch weten veel bierdrinkers niet dat Nederland meer dan vijftig brouwerijen telt, allemaal goed voor één of meer speciaalbieren. Wie wel eens op het Bokbierfestival in de Beurs van Berlage is geweest, weet dat onze biercultuur er mag zijn.

In de Nederlandse cafés zijn de meeste speciaalbieren afkomstig uit België. Toch is er een café in Amsterdam dat gespecialiseerd is in het Nederlandse bier. Het is ‘t Arendsnest aan de Herengracht. Zij schenken honderdtwintig verschillende Nederlandse bieren en beschikken over een proeflokaal, genaamd Bartholomeus. Je kunt ook een proeverij thuis organiseren, inclusief bieroloog. Kost wat, maar dan heb je in ieder geval een opzienbarend feestje.

De Nederlandse biertjes die ik tot nog toe heb geproefd, waren overwegend prima. De Texelse zijn bijna allemaal lekker, zeker de Tripel en de Stormbock. La Trappe heeft een mooie collectie. Van de Nijmeegse brouwerij De Hemel heb ik ook alleen nog maar goed bier geproefd, zoals Nieuw Ligt. Natuurlijk kom je ook wel eens pis tegen, maar dat is in België niet anders. Een van mijn goede voornemens voor 2009 is dus een bezoekje aan ‘t Arendsnest. I’ll keep you posted.

Het is altijd moeilijk om het lekkerste bokje eruit te halen. Op één avond zo’n vijftien soorten proeven blijft een weinig betrouwbaar instrument. Dit jaar vond ik er vijf met kop en schouders bovenuit steken. Achtereenvolgens: 

De Barbär Winterbok is elk jaar weer lekker. Dit jaar is dat niet anders. Aangenaam zoet, met een honingtwist en vol van smaak. In 2007 mijn favoriet, maar dit jaar is ie bijna overtroffen en in ieder gevalk geëvenaard door de Christoffel Winterse Bok. Allebei dus eigenlijk winterbiertjes. Ook de Stormbock van de Texelse mocht er wezen. Zwaar, dat wel. Maar vol van smaak, zacht en caramellig. La Chouffe deed het ondanks tegengeluiden eveneens goed op de tong. En tenslotte de Leeuw. Die was wat je van een Leeuw bok kunt verwachten: zoet, bijna fruitig en stevig. Lekker dus.

De Gramsbarger Najaarsbok van Mommeriete was een ander verhaal. Die verkeerde voorgaande edities steeds weer op het randje van te moutig en te bitter of juist niet. Vorig jaar was het juist niet. Vanavond was het te bitter. En ook was ie vlakker dan andere jaren.

Een euvel waar ook veel andere bokbieren dit jaar last van hebben. Sowieso vond ik in de aanloop naar het Bokbierfestival de supermarkt- en gemiddelde slijterbokken over het algemeen erg saai. Soms waterig, zoals de Herfstbok van Grolsch. Voorspelbaar, zoals de Dubbelbock van Brand of de Alfa. En de Tarwebok van Heineken is wel erg zoet. La Trappe vond ik van de massabokken nog het lekkerst.

De Skèndelse van dit jaar, van brouwerij Sint Servattumus, traditiegetrouw niet op de tap maar geschonken uit 75 cl flessen is een bok volgens het boekje. Rond, vol en tamelijk zoet, maar niet té. Ook saai dus. De Wildebok van de Scheldebrouwerij was net zo nietszeggend. Ligt dat nou aan de grondstoffen?

Ronduit smerige bokbieren waren er uiteraard ook vanavond. Heb er een aantal in de spoelbak van de volgende brouwer geflikkerd. Met als dieptepunt van het jaar de Superossebock van Maasland. Die hield ik na twee slokken voor gezien. Gelukkig kon ik de smaak nog net op tijd wegspoelen met een Brugse Bok. Die ook vlak was, maar lekker licht, zo net na het eten.

Overigens nog het vermelden waard zijn de glazen van dit jaar. Eindelijk weer een echt bierglas in plaats van het wijnglas van vorig jaar en de colabeker van 2006. Hulde voor de organisatie. Twee dingen: stel volgend jaar een limiet in op het aantal bezoekers: twintig minuten in de rij voor een bokbiertje is erg lang. En zorg dat er eetstandjes tussen de brouwers staan. Bij bokbier hoort voedsel. En de Beurs van Berlage halverwege de avond verlaten om te gaan eten is arelaxed. Doe maar wat Thaise standjes, een goeie Italiaan en Spaanse tapas. Een sushibar mag ook, maar dat vult niet zo. En bokbier valt het best op een solide bodem. Het is maar een tip.