Casa di Ricomanjaro

Nog nooit heb ik iemand zo beeldend en fijnbesnaard horen zingen dat hij ongelukkig is als Madame Perdu’s Bram van Oijen. Verlangen met een hoofdletter V doordrenkt zijn teksten, maar van klaagzang is geen seconde sprake. Integendeel, zijn zang is immer hoopvol. En terecht, want Van Oijen weet precies wat hij wil, wat hij mist en wat hij nodig heeft. En of hij dat krijgt van zijn liefdes, van zijn dromen of van God, dat maakt hem niet uit. En wat zou het ook?

Madame Perdu debuteert titelloos en ijzersterk. Elf nummers telt de plaat, met een minuutje gekraak-met-viool-en-een-gitaartje-tot-slot als bonus. Elf nummers, die kwalitatief nauwelijks voor elkaar onderdoen. En die toch zo van elkaar verschillen. Want eenvormigheid is Madame Perdu volledig vreemd. Terwijl er wel degelijk sprake is van een kenmerkend bandgeluid. Dat heeft deels te maken met de bezetting en de stem van Van Oijen. Behalve hem bestaat het gezelschap uit gitarist Erik Bosten, violiste Mina Honma, saxofonist Tim Blonk, (contra-)bassist Joost van den Akker en drummer Erik Rinsema. Vooral de combinatie sax en viool klinkt fantastisch. Luister maar eens naar het intermezzo aan het einde van Huis Boom Beest. Madame Perdu mengt Nederlands gezongen chansons met ongedwongen jazz, pop en diverse Europese volksmuziekstijlen en schroomt daarbij niet een vleugje ska te morsen of een Spaanstalig koortje toe te voegen. Daarbij staat elke gespeelde noot in dienst van het liedje en de sfeer. Voor instrumentale egotripperij bedankt dit gezelschap gelukkig. Voor pretenties evenzeer. Evenwichtig arrangementen houden steeds de weg vrij voor de excellerende Van Oijen. Een zanger die overigens niet bij iedereen geliefd zal zijn. Want voorzien van een stem en een karakteristieke voordracht die je of heel mooi vindt of absoluut niet trekt. Een klein citaat om een indruk te geven van ‘s mans schrijfstijl:

heer voelt u zich vooral
nergens toe verplicht, heer
echter de bodem is in zicht, heer
ik fiets al jaren zonder licht, heer
en ik lijd, ik lijd aan eenzaamheid
en spijt van al die weggegooide tijd
nog geen vlieg die mij benijdt

heer ik wil dat ik verander
ik wil zijn als een ieder ander
heer ik wil dat ik verander, heer
nee, niets bijzonders of speciaals
juist heel gewoontjes
heel normaal, heer
niets bijzonders of speciaals, heer

Utrecht is de thuisbasis van de band. Het album is opgenomen in Bunt Studio en klinkt prima. Puur en eerlijk met veel definitie, op zijn tijd lekker rauw zelfs en verder zonder al teveel opsmuk. Productioneel is het, kortom, klein gehouden. Dat getuigt ook van een techicus met goeie oren en een uitstekend inlevingsvermogen. Want deze muziek behoeft geen spectaculaire effecten op de partijen of leuke productiefoefjes die je op het podium niet kunt waarmaken.

Zoals gezegd doen de liedjes qua niveau nauwelijks voor elkaar onder. Toch heb ik na een paar keer luisteren wel wat favorieten. Zoals het hierboven geciteerde, naar een welhaast psychedelische climax toewerkende Heer Ontferm U, het slepende Dag Vader Moeder en het tekstueel fraai opgebouwde Meisje Van De Slagerij. Drie nummers die compositorisch in topconditie verkeren en waarvan vooral het laatste er live in zal gaan als koek. Zonder overigens de rest tekort te willen doen. Want zoals gezegd…

Terug naar de Middeleeuwen that is. Waar de Duitse paus kennelijk vandaan komt. Hij blijft de boel maar verzieken. Nu spreekt hij tot de apothekers onder zijn volgelingen. En hoe:

‘Apothekers moeten abortuspil afwijzen’

VATICAANSTAD – Apothekers moeten het recht hebben uit gewetensbezwaren aan klanten geen abortuspil of anticonceptiemiddelen te verkopen. Zij hebben de taak het menselijk leven vanaf de conceptie tot de natuurlijke dood te beschermen. Dat heeft paus Benedictus XVI maandag gezegd tijdens een bijeenkomst van rooms-katholieke apothekers. “Het is niet mogelijk het geweten onder narcose te brengen”, zei de paus, als het middelen betreft die een conceptie moeten voorkomen of het leven moeten bekorten.

De abortuspil is in vele landen van de Europese Unie te koop, maar niet in Italië.

(c) ANP

Tja. Ik dacht dat apothekers er waren om hun klanten zo goed en efficiënt mogelijk van medische producten en advies te voorzien. Het apothekersvak oefen je niet uit op religieuze gronden, ook al ben je nog zo religieus. Dan had je een ander beroep moeten kiezen. Dus donder op met je gelul over geweten. En als je het toch over geweten wilt hebben: komt de paus ook over de brug als al die alleenstaande tienermoeders zonder opleiding en rondkomend van een uitkering en wat zwart schoonmaak- en oppaswerk aan zijn poorten rammelen? Zorgt de paus ook voor al dat kroost van tienermoeders die niet in staat zijn hun kind op te voeden, omdat ze zelf nog dagelijks puberen? Betaalt de paus de psychotherapie die deze kinderen op hun twintigste nodig hebben? Wanneer wordt dit soort respectloze godsdienstwaanzin nou eens behandeld?

Ik ben nog wat gammel van het bokbierfestival. Heb er wel veel kunnen proeven, want de glazen waren een stuk kleiner dan normaal. Bierdrinken uit een wijnglas. En de prijs van de muntjes bleek nog steeds hetzelfde. Twee euro voor twee cl bokbier. Boeven. Volgens mijn buurman betrof het hier een door Sonja geïnitieerd complot.

Maar de Beurs van Berlage is een prachtig gebouw en uitstekend geschikt voor het Bokbierfestival, met uitzondering van de garderobe. Die houdt al om acht uur een inneemstop. Dus als je terug bent van het eten, kun je je jas niet meer kwijt en moet je hem de hele avond meetorsen bij het bierdrinken. ‘s Nie handig.

De biertjes die ik vorig jaar ook al had geproefd, waren dit jaar bijna allemaal een stuk minder zoet. Misschien houdt mijn geheugen me voor de gek hoor, maar ik vond bijvoorbeeld de Gramsbarger Najaarsbok van brouwerij Mommeriete -in 2006 mijn favoriet- veel bitterder dan ik me van vorig jaar herinnerde. Uitzondering op deze nieuwe ontwikkeling was het lekkerste bier dat ik die avond gedronken heb. De Beurs van Berlage was toen al gesloten. Traditie is eindigen in bierproeflokaal In de Wildeman. En daar hadden ze hem op de tap. Barbär Winterbok, uit België. De overduidelijke winnaar van de avond. En niet in een fucking wijnglas, maar gewoon in een fatsoenlijke 33 cl kelk. Zoals het hoort.

Hieronder een lijst van geproefde bieren, voorzien van een ranking. Deze is uitsluitend gebaseerd op mijn uiteraard vrij beperkte smaak. Een lekker bokbier is voor mij caramellig zoet, vol, stevig en zwaar. Tussen haakjes de brouwerij.

1. Barbär Winterbok (Lefébvre)
2. Skèndelse bok (Sint Servattumus)
3. Christoffel Bok (Christoffel)
4. IJ Bokbier (biobier; ‘t IJ)
5. ‘t Swarte Schaep (De Snaterende Arend)
6. Scheldebok (Scheldebrouwerij)
7. Bokkendonks Bokbier (Mieghelm)
8. Slobberbok (Klein Duimpje)
9. Bok (Burg Bierbrouwerij)
10. Gramsbarger Najaarsbok (Mommeriete)
11. Frederik Hendrik Bokbier (Erve Kots)
12. Emelisse Bock (Emelisse)
13. Nelis (De Prael)
14. Rauchbock (Schenkela)

Het lekkerste en het smerigste bokbier dat ik die avond heb geproefd zijn allebei van buitenlandse komaf. Barbär Winterbok, zoet, vol en met een rijke nasmaak, is zoals gezegd een Belgisch bier. De rookbok was van Duitse makelijk. En smerig. Niet normaal. Misschien zijn er mensen die van bokbier met een rooksmaak houden, maar ik ben ze niet tegengekomen. Wat een viezigheid. Voor wie het niet kent, stel je een glas bier voor waarin een verse rookworst een dag of drie heeft liggen weken. Hij staat in de lijst omdat ik hem heb geproefd. Maar na twee slokken heb ik hem bij de brouwer van Gramsbarger in de spoelbak geflikkerd.

Ben zojuist gestopt met mijn eerste poging de spelregels van Urland te begrijpen. Ik heb me eerst een tijd zitten vergapen aan de uitvoering ervan en na even vluchtig de regels te hebben gelezen besloten dat ik dit vanavond niet meer zou bolwerken. Voor wie wél nu wil weten hoe Urland moet worden gespeeld, staat hier een slecht geschreven (maar toch bedankt!) speluitleg. Viel Glück!De Ichtos (de diertjes op het bord – zwart en wit) zijn al fraai. En van hout. Maar de tekeningen zijn, zoals je kunt verwachten van Doris Matthäus, werkelijk fantastisch. Qua spel is dit niet het vervolg op Ursuppe, qua thematiek en design wel. Heb tot nu toe weinig mooier en kwalitatief beter uitgevoerde spellen gezien.

Was Bill Hicks een Nederlander geweest, dan zou hij zich vandaag in zijn graf hebben omgedraaid. Bill Hicks is al bijna veertien jaar dood. Hij was een Amerikaanse standup comedian die politieke huichelarij en maatschappelijke hypocrisie aan de kaak stelde. De wapenindustrie, de regering Bush Sr., de marketing-praktijken in de muziekwereld, de war on drugs, niets was heilig voor de altijd weer ijzersterk performende Hicks. Nooit eerder heb ik zo’n scherpe, directe, eerlijke, sociaalkritische en gedreven standupper gezien. Nooit later ook trouwens.

Begin jaren negentig spuwde hij vuur, wat gelukkig -maar te weinig- is vastgelegd en te koop op dvd. Had hij nog geleefd, dan zouden 9/11 en de oorlogen in Irak en Afghanistan, Bush jr. in het bijzonder, voor het hoogtepunt van zijn oeuvre hebben gezorgd. Meermalen vroeg ik me af: wat zou Bill Hicks ervan hebben gemaakt? Hij stierf in 1994, nog voor het internettijdperk aanbrak.Vandaag wilde ik dat er een Nederlandse, nog levende Bill Hicks was. Als die bestond, zou hij vanavond een hoogtepunt in zijn oeuvre hebben geschreven. Hij zou woest zijn geworden, nu de regering bekend heeft gemaakt dat Ab Klink de paddo definitief verbiedt. Uit de brief van de bewindsman aan de Tweede Kamer:

“Hieronder zullen wij ons standpunt (…) nader toelichten; een standpunt dat overigens afwijkt van het advies van het CAM, maar wel mede gebaseerd is op feitelijke informatie in het advies van het CAM. Daarom volgen wij het CAM niet in zijn mening dat het gebruik van hallucinogene paddenstoelen een dusdanig laag risico oplevert voor de individuele gezondheid en de samenleving dat het verbieden van paddo’s een te zwaar middel is in verhouding tot de overlast en schade door het huidige gebruik.De door het CAM aanbevolen route van verbetering van de voorlichting en regulering van de handel en verkoop acht ik ontoereikend. Wij zijn van mening dat onder meer het wetenschappelijk onderzoek, waaraan het CAM-rapport refereert, laat zien dat de individuele risico’s van paddo’s te groot zijn. Voorts zijn wij van mening dat verbetering van de voorlichting en meer regulering van handel en verkoop onvoldoende effect zullen sorteren om een veilige gebruikssituatie te bewerkstelligen.”

Voor een actie als die van Klink moet je sterk in je schoenen staan en zeker zijn van je zaak. Hulpverleners en wetenschappers – van toxicologen tot criminologen – hebben de effecten en gevaren van hallucinogene paddestoelen de afgelopen tien jaar uitvoerig in kaart gebracht. Over de gevaren voor de volksgezondheid was men eensluidend: er is sprake van een zeer gering risico. Wel moeten consument en omgeving voor veilig gebruik aan een paar eenvoudige eisen voldoen. Voorlichting werd derhalve van groot belang geacht en smartshops mochten de paddo’s blijven verkopen. En de Nederlandse gebruiker hoorde je niet, want die wist doorgaans prima hoe hij problemen met de geestverruimende paddestoelen kon vermijden. Helaas was de schimmel in het buitenland verboden, dus kregen onze smartshops met grote regelmaat bezoek van gretige toeristen die hier wel eens wilden trippen. Eerst flink aan het bier, soms ook aan andere middelen en daarna naar de smartshop. Ken je lachuh! Dus groeide het aantal incidenten mee met de populariteit van de paddestoeltjes. Want uiteraard is het gedrag van de toerist die al hallucinerend door de Amsterdamse binnenstad zwalkt, geen toonbeeld van veilig gebruik. Maar in vergelijking met bijvoorbeeld alcohol is de jaarlijkse hoeveelheid incidenten met paddo’s peanuts. Desondanks vond Klink redenen om het advies van de deskundigen in de wind te slaan en de hele handel te verbieden. In het persbericht van de regering staan deze redenen als volgt verwoord:

1. Het gebruik van paddo’s kan leiden tot onvoorspelbare effecten en daarmee tot risicovol gedrag.
2. Er is geen of nauwelijks verschil in gezondheidsrisico tussen gedroogde (bewerkte) en verse (onbewerkte) paddo’s.
3. Paddo’s zijn verboden in de meeste EU-landen.

Argumenten die schreeuwen om commentaar. Zonder compleet te willen zijn:

1. De effecten van paddo’s zijn bij het eerste gebruik net zo onvoorspelbaar als die van een jongerendosis alcohol. Hooguit zijn de effecten van paddo’s wat minder voorstelbaar dan die van alcohol. Geen enkel genotsmiddel is volledig voorspelbaar, noch bij het eerste noch bij veelvuldig gebruik. Als elke roker zeker wist dat hij op zijn dertigste longkanker zou krijgen, dan was hij vast en zeker nooit begonnen. Anyway, de risico’s van paddo’s blijven bij eerdergenoemd veilig gebruik redelijk beperkt. Veilig gebruik houdt niet alleen in dat de gebruiker zich in een prettige, vertrouwde omgeving bevindt waarin een ervaren begeleider aanwezig is (setting), maar ook dat hij geestelijk en lichamelijk in een goede conditie verkeert en in een vrolijke stemming (set). Zoniet, dan zijn paddo’s een verboden vrucht. Een veilige set betekent overigens ook dat je nuchter bent, dus niet opgefokt of verdoofd door drank. Zoals gezegd: simpele principes, transparant en makkelijk te communiceren. En als het toch moet gaan over risico’s, dan zou ik graag zien dat Ab Klink mij kwam uitleggen waarom het kankerverwekkende en verkeersdodelijke alcohol nog steeds legaal is. Onder het genot van een bokbiertje, that is.

2. Klopt, maar snijdt geen hout. Gedroogde en verse paddo’s hebben in aan elkaar gerelateerde doses dezelfde werking. Maar zoals het er nu staat, lijkt het alsof het juist is dat gedroogde paddo’s al verboden waren. Een duikje in de geschiedenis. In 2000 verschijnt het zoveelste onderzoek dat aantoont dat paddo’s relatief onschuldige genotmiddelen zijn. Het advies aan de regering is dan ook de paddestoelen niet te verbieden. Maar in sommige kringen leeft de angst dat Nederland na ‘s werelds grootste xtc-leverancier ook ‘s werelds grootste paddodealer wordt. Om de export aan banden te leggen, worden gedroogde paddestoelen verboden. Verse exemplaren zijn immers internationaal niet zo makkelijk te verhandelen. De zoveelste farce in het Nederlandse drugsbeleid. De gebruiker maalt er niet om. Desgewenst legt hij ze zelf te drogen.

3. Nou en? Cannabis wordt ook niet gedoogd in andere EU-landen. Daar mag je weer andere dingen. In Duitsland mag je ongestraft op hoge snelheid het milieu vervuilen. In Spanje mag je stieren beprikken met ijzeren pinnen. In Frankrijk mag je in groten getale glasaaltjes voor de kust wegvangen, zodat de paling langzaam uitsterft. In Italië mag je als president in het openbaar onbekende vrouwen betasten. Maar ik snap de Europese gedachte. Nu krijgen allerlei vage Oost-Europese drugscriminelen vrij spel om ook in ons land in psychedelische paddestoelen te gaan. Europese integratie met dank aan Ab Klink.

Oh Nederlandse Bill Hicks, Where Art Thou?

Veel echte helden heb ik niet. Ik vind veel mensen leuk, maar echte helden zie je slechts onder je vrienden. Daarnaast is er een paar handen vol mensen uit de muziek- en filmindustrie en de wetenschap die ik tot mijn echte helden reken. 

Sinds vanavond heb ik er een held bij. Het is Irvin Yalom, schrijver, psychiater en psychotherapeut, geboren in 1931 in Washington DC. Zojuist haal ik zijn dvd The Gift Of Therapy: A Conversation with Irvin Yalom, MD uit de speler. Daarop vertelt hij over zijn werk en filosofie en geeft hij sprekende voorbeelden van hoe hij zijn filosofie in zijn werk tot de praktijk maakt. Yalom is existentialist en schreef naast non-fictie onder meer de roman NIetzsches tranen (When Nietzsche Wept), over de therapeutische ontmoeting tussen Josef Breuer en Friedrich Nietzsche. In het kort (bevat een spoiler; rode tekst overslaan als je het boek nog wil lezen):

Nietzsche komt niet zonder tegenzin in therapie bij Breuer, biedt absurde weerstand aan de behandeling en is na verloop van tijd van onschatbare waarde voor de geestelijke bevrijding van de Oostenrijkse arts/therapeut/filosoof.

Al na het eerste hoofdstuk rekende ik dit boek tot mijn favorieten aller tijden. Ik las het in de herfst van 1998. Inmiddels zijn we het al jaren kwijt, maar ik zou er nog graag een paar passages uit willen lezen. Anyway, negen jaar later zie ik de schrijver dus voor het eerst geïnterviewd worden. Bewondering heb ik voor de Yaloms grondhouding jegens zijn cliënten. Hij ziet hen niet als patiënten, maar als ‘fellow travelers’. Lotgenoten op hun tocht naar psychologische (lees: existentiële) vrijheid. Yalom legt uit er niet voor terug te deinzen in zijn therapie ook zijn eigen leven uit de doeken te doen. Bottomline: verantwoordelijk voor de heilzame werking van de therapie is de relatie tussen cliënt en therapeut. Een van Yaloms uitgangspunten is dat psychisch leed voor een groot deel wordt veroorzaakt door het gedrag van mensen in hun relaties. Door te kijken naar hoe iemand andere mensen tegemoet treedt, krijg je een beeld van de oorzaak van een probleem. Om deze oorzaak en het probleem met een cliënt te analyseren, wijst de therapeut hem op zijn gevoelens en gedrag in het hier-en-nu. Op de actuele dynamiek van de relatie. Ik geef het voorbeeld van de wanbetaler.

Yalom had een cliënt die zijn rekening almaar niet betaalde. Als de therapeut ernaar vroeg, antwoordde de man dat hij het telkens vergat. In de eerstvolgende sessie legde Yalom het voorval onder de loep. De cliënt vertelde dat hij tot nog toe zeer tevreden was over de therapie. Yalom: “Maar een deel van jou wil mij kennelijk niet betalen. Zullen we daar dan eens naar kijken?” De cliënt ging bij zichzelf te rade. Na wat nadenken vertelde hij dat de therapeut in vorige sessies een paar keer had nagelaten over bepaalde voorvallen te beginnen. Veel kritiek kwam er echter niet. Yalom liet het onderwerp in een ander licht terugkomen. “Hoe denk je dat ík het vind dat jij de rekening niet betaalt? De cliënt schrok en antwoordde: “Irritant?”. Yalom bevestigde dat en legde uit waarom. Om dan te vragen: “Dus je bent voornamelijk heel tevreden over mij; wat levert het joú dan op om mij te irriteren?”

De dvd is uitgebracht naar aanleiding van Yaloms boek The Gift Of Therapy: An Open Letter To A New Generation Of Therapists And Their Patients (2002). Ik heb het nog niet gelezen, maar de dvd indachtig, denk ik dat het een aanrader is voor elke therapeut. En zijn patiënten.